21 września w Muzeum Śląska Cieszyńskiego odbyła się konferencja prasowa, poświęcona XXVII Międzynarodowemu Festiwalowi Teatralnemu Bez Granic. W tym roku bogaty program festiwalu nawiązuje do czterdziestu lat polsko-czesko-słowackiej współpracy, zapoczątkowanej powstaniem Karty 77.

„Jan Kubisz, urodzony w połowie XIX stulecia w Końskiej koło Trzyńca, autor słynnych na Śląsku Cieszyńskim pieśni >Płyniesz Olzo< i >Ojcowski dom<, w swoich wspomnieniach opisuje polsko-czeską awanturę teatralną, której był świadkiem w tamtejszej karczmie jako dziecko. W 1858 roku przywędrował tam czeski >komediant<. W wieczór rozświetlony kometą, która wtedy pojawiła się na niebie, wszyscy zgromadzili się, żeby >welmi krasne dziwadlo z lalkama<. Ale oprócz widzów (głównie dzieci) zaintrygowanych przygodami >Pimperlika czy Kasperlika< w gospodzie byli też stali bywalcy… Nie dość, że nie zamierzali płacić 2 krajcarów za bilet, to jeszcze nieustannie przeszkadzali w występie. Wywiązała się kłótnia, która przeszła w regularną bójkę, aż wreszcie polscy chłopi >ze skrzyniami, lalkami, komediantką i całą komediancką zgrają< wyrzucili czeskich artystów na dwór, ku rozżaleniu zainteresowanych widowiskiem dzieci. >I tak skończyły się komedie w naszej wsi< – pisał Kubisz. I oczywiście się pomylił”.

Tę historię przytoczył Janusz Legoń, dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Bez Granic, gdy pisał wstęp do jubileuszowej publikacji, która ukazała się trzy lata temu z okazji 25. lat festiwalu. Faktycznie, to że festiwal funkcjonuje od tylu lat (w tym roku odbędzie się jego 27. edycja) jest zaprzeczeniem dawnych, wieloletnich konfliktów polsko-czesko-słowackich. Zarazem stanowi dowód na to, że społeczeństwa mogą budować swoje relacje od nowa, niezależnie od ciemnych kart swej historii. Tegoroczna edycja festiwalu pokrywa się z czterdziestą rocznicą powstania Karty 77. Ten czechosłowacki, antykomunistyczny ruch na rzecz praw człowieka, nawiązał współpracę z polskim KOR-em i Solidarnością, z którego przywódcami Vaclav Havel i jego koledzy potajemnie spotykali się na polsko-czechosłowackiej zielonej granicy. Ta pierwsza od wielu lat autentyczna współpraca pomiędzy obywatelami PRL-u i Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej po wielu latach przerodziła się w festiwal, który połączył podzielone przez historię dwa miasta nad Olzą.

Konferencja prasowa w Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Foto: Tomasz Wawak.
Konferencja prasowa w Muzeum Śląska Cieszyńskiego. Foto: Tomasz Wawak.

To właśnie Karcie 77 poświęcona jest wystawa, której wernisaż odbędzie się 3 października w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Cieszynie. Jest to projekt pod nazwą „Coś heroicznie marzycielskiego, szaleńczego i nierealnego…. O doświadczeniach dysydentów z Czechosłowacji i Polski w 40. rocznicę Karty 77” (w tytule cytat z eseju Vaclava Havla).

Przy okazji festiwalu prezentowana jest polska fotografia teatralna. Część pierwszą – plenerową – od 17 września można podziwiać w Parku Pokoju w Cieszynie.  Natomiast druga część od 3 października gości w galerii teatru w Czeskim Cieszynie. Na ekspozycję składają się zdjęcia zgłoszone do dwóch kategorii: teatralne zdjęcie sezonu oraz zestaw dokumentacyjny z premiery sezonu 2015/16. Katalog wystawy znaleźć można tutaj.

Atrakcji w tym roku będzie mnóstwo. Na szczególną uwagę zasługują dwa spektakle. Pierwszy to „Olga (Horrory z Hrádečku)” – sztuka poświęcona żonie Vaclava Havla, pierwszej damie Republiki Czeskiej. Spektakl pozwoli spojrzeć na postać czeskiego intelektualisty i polityka okiem jego żony, borykającej się z przyziemnymi problemami jej męża (Havel jest tu ukazany m. in. w sytuacji, gdy nie potrafi naprawić płotu). Drugi spektakl to „Nie mów nikomu” – widowisko stworzone przez Adama Ziajskiego z udziałem osób głuchych. Będzie to okazja, by widz mógł doświadczyć (nie tylko zobaczyć), jak przeżywają świat ludzie, posługujący się na co dzień obcym (migowym) językiem. Jeśli chodzi o muzykę, będzie okazja do posłuchania piosenek Agnieszki Osieckiej w interpretacji Wiktorii Węgrzyn. Ostatniego dnia festiwalu wystąpi mistrz czeskiej pieśni czyli Jaromir Nohavica.

Szczegółowy program można znaleźć w naszym poprzednim tekście na temat festiwalu oraz na Facebooku organizatora.

Organizatorami festiwalu są Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka Oddział Regionalny w Cieszynie i Spolek Půda w Czeskim Cieszynie.

Tomasz Wawak

Na zdjęciu u góry Vaclav Havel. Foto: Wikipedia

Komentarze