Goście ze świata w Wilamowicach

termin: 18.09.2016 - 28.09.2016
miejsce: Wilamowice, Bielany
wstęp: wolny
kategoria:


Przez jedenaście dni września (18-28.09.) Wilamowice staną się światowym centrum badawczym wymierających języków. Meksykańscy Indianie, mieszkańcy normandzkiej wyspy Guernsey, celtyccy Mańczycy, skandynawscy Saamowie, Buriaci z Mongolii, Baskowie, Szkoci, górale spiscy, karpaccy Niemcy mówiący po hopgarcku, Kaszubi, Łemkowie, Ślązacy, Huculi, Poleszucy wraz z naukowcami, ekspertami i aktywistami będą prowadzić badania, uczestniczyć w seminariach i warsztatach. Celem spotkania jest ratowanie ginących języków i kultury małych społeczności. Goście wraz ze społecznością lokalną będą pracować m.in. nad stworzeniem muzeum w Wilamowicach oraz nad opracowaniem podręcznika do nauki języka wilamowskiego dla młodzieży i osób dorosłych.

To spotkanie jest częścią długofalowego projektu, którego celem jest rewitalizacja języków zagrożonych wymarciem, w tym języka wilamowskiego. Kluczowe dla tych działań okazało się pozyskanie prestiżowego europejskiego grantu w programie Horyzont 2020). Grant został przyznany międzynarodowemu konsorcjum naukowemu pod kierunkiem Wydziału „Artes Liberales” UW. Koordynatorką projektu jest dr hab. Justyna Olko, która od lat zajmuje się badaniem i rewitalizacją ginących języków.

– Zwieńczeniem projektu będzie podręcznik do planowania i realizacji projektów rewitalizacji językowo-kulturowej, filmy, publikacje multimedialne związane z zagrożonymi językami,, programy nauczania języków mniejszościowych i materiały dydaktyczne do wykorzystania przez aktywistów i badaczy działających na rzecz rewitalizacji zagrożonych języków – tłumaczy dr hab. Justyna Olko.

Na gości i mieszkańców miasteczka czeka nie lada atrakcja – spektakl wykonany w całości w języku wilamowskim. W dniu 25 września o godz. 15:30 w sali OSP w Wilamowicach przy ul Jana III Sobieskiego 4 lokalni aktywiści zaangażowani w ratowanie dziedzictwa kulturowego i języka swoich przodków zainscenizują poemat Wilamowianina, Floriana Biesika, pt. „Óf jer wełt” („Na tamtym świecie”), napisany w 1921 roku. Biesik, zainspirowany „Boską Komedią”, przeniósł ją na grunt wilamowski – niebo, czyściec i piekło w jego poemacie zaludnione są przez współczesnych mu Wilamowian (podobnie jak u Dantego przez Florentczyków).

– Od kilku lat Wilamowice stały się „laboratorium rewitalizacji językowej”, gdzie społeczność lokalna i osoby z zewnątrz, w tym badacze, próbują razem ratować ginący język. Wyniki tych działań mogą być pomocne dla społeczności innych rzadko używanych języków – wyjaśnia Bartłomiej Chromik, etnolog z Wydziału „Artes Liberales” UW, naukowo zajmujący się problematyką wilamowską.

Według statystyk co 14 dni na świecie ginie jeden język. Dzięki zaangażowaniu naukowców, lokalnych aktywistów oraz przedstawicieli mniejszości etnicznych i językowych jest nadzieja na zatrzymanie tego procesu.

PROGRAM WYDARZENIA

O ile nie wskazano inaczej, wykłady są prezentowane po angielsku i odbywają się w Hotelu „Przystań nad Sołą” w Bielanach

18 września (niedziela)

  • 12:00 Przyjazd do Bielan
  • 13:00 – 13.30 Przejazd z Bielan do Wilamowic
  • 13:30 – 14.00 Przywitanie gości przez lokalne władze. Wydarzenie kulturalne
  • 14:00 – 14.30 Tymoteusz Król, Justyna Majerska, Bartłomiej Chromik, Tomasz Wicherkiewicz, Justyna Olko: „Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość języka wymysiöeryś”
  • 14:30 – 15.45 Wizyta w Hecznarowicach
  • 15:45 – 17.00 Wycieczka po Wilamowicach
  • 17:00 – 17.30 Przejazd do Bielan
  • 17:30 – 18.30 Genner Llanes Ortiz (UL): „Rdzenne języki a współczesna muzyka w Meksyku – szansa na rewitalizację”
  • 18:30 – 19.00 Dyskusja

19 września (poniedziałek)

  • 09:00 – 12:30 Praca w grupach: przedstawienie zagadnień, tworzenie zespołów badawczych,
    opracowanie kwestionariuszy
  • 14:00 – 16:00 Piotr Strojnowski, Michał Skarżyński: Warsztaty z rejestracji dźwięku i obrazu
  • 16:15 – 17:15 Tymoteusz Król (UW): „Przezwyciężanie społecznej traumy. Przypadek Wilamowic”
  • 17:15 – 17:45 Robert D. Borges (UW): „Kontakt kulturowy, rozważania badacza terenowego: anegdoty z pracy w Surinamie”
  • 18:00 – 18:15 Aleksandra Sekuła (UW): „Romantyzm, nacjonalizm, mniejszości”
  • 18:15 – 18:30 Andrzej Żak (UW): „Hałcnowski”
  • 18:30 – 19:00 Dyskusja

20 września (wtorek)

  • 09:00 – 12:30 Praca terenowa w grupach
  • 14:00 – 15:45 Julia Sallabank (SOAS): Warsztaty z zakresu technik badań etnograficznych dotyczących postaw językowych i dokumentacji językowej (1)
  • 16:00 – 16:30 Harry Willoughby (SOAS): „»Swój« i »obcy« w rewitalizacji językowej”
  • 16:30 – 17:15 Josephine Dowding: „Rewitalizacja Guernesiaise”
  • 17:15 – 17:30 Joanna Maryniak (UW): „Niewykorzystane szanse w rewitalizacji: popkultura, fandom i crowdsourcing”
  • 17:30 – 18:00 Adrian Gomes (UL): „Rozwój edukacji w językach ojczystych w Gujanie: poprawa partycypacji i wyników dzieci ze społeczności rdzennych”
  • 18:00 – 18:30 Wasyl Zeleńczuk: „Rola Hucułów w kształtowaniu ukraińskiej niezależności”
  • 18:30 – 19:00 Dyskusja

21 września (środa)

  • 09:00 – 12:30 Praca terenowa w grupach
  • 14:00 – 15:45 Julia Sallabank (SOAS): Warsztaty z zakresu technik badań etnograficznych dotyczących postaw językowych i dokumentacji językowej (2)
  • 16:00 – 16:30 Gregory Khaimovich (UW): „Tworzenie efektywnego modelu modernizacji leksykalnej dla języków zagrożonych. Propozycja badawcza”
  • 16:30 – 17:00 Marta Ostajewska (UW): „Wypełnianie – działania site-specific na trenie Księżego Młyna w Łodzi. Lekcje dla rewitalizacji”
  • 17:00 – 19:00 Abbie Hantgan (SOAS): Warsztaty – oprogramowanie ELAN, Flex, Arbil

22 września (czwartek)

  • 09:00 – 12:30 Praca terenowa w grupach
  • 13:30 – 15:30 Tomasz Wicherkiewicz (UAM): „Międzynarodowe instrumenty prawne dla ochrony, wspierania (i rewitalizacji) zagrożonych języków mniejszościowych”
  • 15:30 – 16:00 Bartłomiej Koszarek: „Działalność »Domu Ludowego« w Bukowinie Tatrzańskiej”
  • 16:00 – 16:30 Przejazd do Wilamowic
  • 16:30 – 19:00 Dwujęzyczny panel dyskusyjny w Wilamowicach (sala Ochotniczej Straży Pożarnej, ul. Sobieskiego 4):
    „Prawa językowe a różnorodność językowa: ochrona i rewitalizacja zagrożonych języków”
  • 19:30 – 20:00 Przejazd z Wilamowic

23 września (piątek)

  • 09:00 – 12:30 Praca terenowa w grupach
  • 14:00 – 16:00 Eduardo de la Cruz, Justyna Olko, John Sullivan (UW, IDIEZ): „Metodologie rdzenne, nauczanie i rewitalizacja: przypadek nahuatl”
  • 16:15 – 16:30 Stanisław Kordasiewicz (UW): „Motywacja w rewitalizacji”
  • 16:30 – 17:30 Ołena Duć-Fajfer (UJ, UP): „Sposoby imersyjnego uczenia języka mniejszościowego w grupach mieszanych – na przykładzie uczenia języka łemkowskiego na UP w Krakowie” (pol.)
  • 17:30 – 18:00 Tomasz Sulima: „Rola lokalnego polityka w kształtowania krajobrazu językowego Podlasia”
  • 18:00 – 18:30 Karól Róda: „Tworzenie językowego i kulturowego krajobrazu Kaszub”
  • 18:30 – 19:00 Dyskusja

24 września (sobota)

  • 09:00 – 12:30 Praca terenowa w grupach
  • 14:00 – 14:30 Przejazd do Wilamowic (w restauracji Rogowa, w Wilamowicach)
    Wykłady tego dnia odbywać się będą sali Ochotniczej Straży Pożarnej, ul. Sobieskiego 4
  • 15:00 – 17:00 Willem Adelaar (UL): „Trauma historyczna i utrata świadomości (nieodwracalna Zmiana językowa). Przypadek dużych rdzennych społeczności z obszaru andyjskiego”
  • 17:00 – 17:15 Szymon Gruda (UW): „Planowanie językowe w XVI-wiecznej Nowej Hiszpanii a rewitalizacja nahuatl”
  • 17:30 – 18:00 Omar Aguilar Sánchez (UL): „Mixteckie nazwy miejscowe: Tożsamość i rewitalizacja”
  • 18:00 – 18:30 Juan Carlos Reyes Gomez (UL): „Zachowywanie kontra zastępowanie form językowo-kulturowych ayuuk” (hiszp.)
  • 18:30 – 24:00 Spotkanie integracyjne

25 września (niedziela)

  • 10:00 – 11:45 Pigga Keskitalo (Sámi allaskuvla/Sámi Univ. College): „Rewitalizacja języka Sámi. Kształcenie nauczycieli”
  • 12:00 – 13:30 James Harrison: „Językowy i kulturowy krajobraz wyspy Man”
  • 14:30 – 15:00 Przejazd do Wilamowic
  • 15:00 – 18:00 Wydarzenie kulturalne (sala Ochotniczej Straży Pożarnej, ul. Sobieskiego 4) Występ zespołu „Wilamowice”
    Prezentacja wyników prac terenowych
    Dwujęzyczny wykład o języku wymysiöeryś: T. Wicherkiewicz, J. Majerska, T. Król
    Spektakl teatralny w języku wymysiöeryś: „Óf jer Wełt”
  • 18:00 – 18:30 Przejazd do Bielan

26 września (poniedziałek)

  • 09:00 – 13:00 Praca w grupach: dokumentacja, transkrypcja, analiza zebranych materiałów
  • 14:30 – 14:30 Ayur Zhanaev (UW): „Socjolingwistyczna sytuacja buriackiego”
  • 15:00 – 15:30 Beñat Garaio: „Zintegrowane badania i praktyczne strategie w nauczaniu baskijskiego”
  • 15:30 – 16:00 Sophie Mu (SOAS): „Ideologie językowe i tożsamości konstruowane w procesie wyboru językowego w wielojęzycznej wsi Mengguang”
  • 16:15 – 16:30 Maciej Mętrak (UW): „Języki mniejszościowe w internecie”
  • 16:30 – 17:00 Agnieszka Haman (UW): „Kognitywizm w badaniach i nauczaniu języka”
  • 17:00 – 17:15 Grzegorz Barasiński (UW): „Wpływ grafii na wymowę”
  • 17:30 – 18:00 Anna Maślana (UP Kraków) „Jak wzmocnić język łemkowski? – Ochrona i rewitalizacja Dziedzictwa językowego i kultury łemkowskiej: rekonstrukcja słownictwa i muzyki rdzennej” (pol.)
  • 18:00 – 18:30 Doug McNaught (SOAS): „Szkolnictwo rdzennokulturowe i rewitalizacja języka na Tajwanie”
  • 18:30 – 19:00 Martin Grabowski (University of the Basque Country): „Język i tożsamość”
  • 19:00 – 19:30 Dyskusja

27 września (wtorek)

  • 09:00 – 13:00 Praca w grupach: dokumentacja, transkrypcja, analiza zebranych materiałów
  • 14:00 – 16:00 Nicole Dołowy-Rybińska (IS PAN): „Ocena żywotności etnolingwistycznej: jak radzić sobie ze skutkami ideologii lingwistycznych i traumy”
  • 17:00 – 17:30 Charlotte Hemmings (SOAS): „Dokumentacja języka Kelabit na północy Sarawak”
  • 17:30 – 17:45 Tomasz Kunicki-Goldfinger (UW): „Metody czytania tekstu”
  • 18:00 – 18:30 Elżbieta Grabka: „Kaszuby. Historia, język, tożsamość”
  • 18:30 – 19:30 Podsumowanie szkoły terenowej

28 września (środa)

  • 09:30 Powrót do Warszawy

***

Wilamowice

Wilamowice (pod Bielskiem-Białą) zostały założone przez kolonistów z zachodu Europy. To jedyne miasteczko w Polsce, które posiada swój własny język – wilamowski (wymysiöeryś). Strukturalnie przypomina on m.in. luksemburski, jidysz i jedną z dawnych odmian niemieckiego, posiada przy tym liczne domieszki języków słowiańskich, stanowiące znak kilkusetletnich kontaktów sąsiedzkich.. Język ten kształtował się od XIII wieku i jeszcze do 1945 roku był powszechnie używany przez mieszkańców miasteczka. Jednak dziś dla niespełna 30 osób (z 3 tys. mieszkańców) jest on pierwszym językiem, ok. 60 potrafi się nim posługiwać, a 400 jeszcze go rozumie. Został wpisany przez UNESCO na listę zagrożonych języków, jako krytycznie zagrożony wymarciem.

Sprawdź, jak byś się nazywał po wilamowsku: http://dajnoma.wilamowice.pl/

O projekcie:

„Humanistyka Zaangażowana w Europie: budowanie potencjału dla partycypacyjnych badań dziedzictwa językowo-kulturowego” (Engaged Humanities) to projekt realizowany w ramach programu Twinning Horyzontu 2020. Biorą w nim udział naukowcy z trzech ośrodków akademickich (UW, Uniwersytetu w Lejdzie i School of Oriental and African Studies w Londynie) oraz przedstawiciele mniejszości etnicznych, użytkownicy języków regionalnych, lokalnych i mniejszościowych. Jednym z celów projektu jest rewitalizacja języka wilamowskiego. Przez trzy lata (2016-2018) badacze i aktywiści będą wymieniać doświadczenia i budować strategie skutecznej rewitalizacji ginących języków. Zorganizują m.in. warsztaty, cztery szkoły letnie i wyjazdy badawcze do Londynu, Wilamowic, Lejdy i Meksyku oraz europejski tydzień różnorodności językowej i kulturowej, który planowany jest na listopad 2017 r.

Więcej informacji na stronie: www.engagedhumanities.al.uw.edu.pl.

Komentarze