Sześćdziesiąt lat minęło



 

Stanisław Biłka – prezes Zarządu Towarzystwa Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej – wygłosił 26 października w Bielskiej Szkole Przemysłowej odczyt na temat 60-lecia stowarzyszenia, którym obecnie kieruje.

 

Minęło 60 lat od chwili powstania Towarzystwa Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej. Sympatykom Bielska-Białej i okolic przypomniał o tym w Bielskiej Szkole Przemysłowej znany animator kultury, prezes TMZBB Stanisław Biłka. Na fali czerwca 1956 r. – grupa działaczy kultury, pracowników miejscowych zakładów pracy i aktywistów ówczesnych partii politycznych spotkała się w połowie września 1956 r., aby omówić propozycję kierownika Muzeum w Bielsku-Białej Stanisława Oczki i powołać stowarzyszenie promujące stolicę Beskidów. Mówca stwierdził, że Stanisławowi Oczce zależało bardzo, aby powstało szerokie społeczne zaplecze dla skromnej kadry pracowników muzeum, zadaniem którego byłoby wspieranie placówki muzealnej w pozyskiwaniu eksponatów. Stowarzyszenie miało jednak nie tylko pomagać muzealnikom w gromadzeniu zbiorów, lecz również promować bogate tradycje miasta, jego walory historyczne, przemysłowe i społeczne – organizując prelekcje, wystawy, konkursy i wydając książki. W gronie kilkunastu założycieli towarzystwa – oprócz Stanisława Oczki – znaleźli się: prawnik, działacz społeczny, członek Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego, dyrektor Izby Przemysłowo-Handlowej Teofil Adamiecki, ekonomista Mieczysław Andrysik, powstaniec śląski Jan Grzbiela, działacz społeczny Andrzej Szpunar, kolekcjoner Józef Zając, a także jedyna osoba żyjąca spośród pierwszych członków TMZBB, następczyni Stanisława Oczki na stanowisku szefa bielskiego muzeum, Bernadetta Turno. 23 listopada 1956 zatwierdzono statut stowarzyszenia, które pierwotnie nosiło nazwę Towarzystwa Miłośników Bielska-Białej. Co prawda Teofil Adamiecki zaproponował, aby terenem działania objąć powiat bielski, ale wówczas przeforsowano propozycję Józefa Zająca z bielskiej Apeny, aby działać tylko na terenie miasta. Do współpracy zaangażowano z czasem wielu animatorów życia społecznego i innych wybitnych ludzi, takich jak: komisarz  rządowy w Białej w latach 1931-34 Lucjan Bastgen, ekonomista, działacz społeczny, redaktor Erwin Brożek, profesor historii sztuki Ewa Chojecka, działacz PTTK i GOPR Stefan Czernelecki, aptekarz z Białej Wiesław Ganszer, pedagog Ignacy Kania, nauczyciel muzyki, ojciec słynnej piosenkarki Władysław Koterbski, aktor Rudolf Luszczak, dowódca spiskowców cieszyńskich, którzy w nocy z 31 X na 1 XI przejęli władzę nad garnizonem austriackim przywracając polskość na ziemi cieszyńskiej po rozbiorach, inspektor oświatowy Klemens Matusiak, pedagog, działacz podziemia niepodległościowego Franciszek Mikulski, społecznik, pisarz Zdzisław M. Okuljar, fotografik Mieczysław Peterek, badacz literatury prof. Edmund Rosner, rzeźbiarz Ryszard Sroczyński, kierownik Miejskiej Komisji Planowania Gospodarczego Karol Stawowy, folklorysta Jan Tacina, nauczyciel i harcmistrz Zdzisław Tanewski, kronikarz Mieczysław Tomiczek czy pisarka i pilotka Maria Wardas.

Sztandarowym dziełem towarzystwa jest Kalendarz Beskidzki, którego pierwszy rocznik ukazał się AD 1960. Czasopismo zawiera zwykle sporo interesujących publikacji dotyczących naszego regionu. Przez wiele lat rocznik redagował Władysław Czaja, który traktował zasięg czasopisma bardzo szeroko, gdyż zamieszczał teksty poświęcone również Polakom na Zaolziu. Później redaktorem naczelnym był Piotr Wysocki. TMZBB wydało w sumie Kalendarz Beskidzki aż 44 razy. Od roku 2011 wydawcą rocznika jest Towarzystwo Przyjaciół Bielska-Białej i Podbeskidzia. [Nb. w drugim tygodniu listopada w bielskich księgarniach ukaże się Kalendarz Beskidzki AD 2017 – przyp. red.].

Stanisław Biłka stwierdził, że TMZBB wydawało też inne poczytne książki, m.in. „Przewodnik po Bielsku-Białej i okolicy” (1963), który pod późniejszą redakcją Jerzego Polaka doczekał się trzech wznowień. W 1971 r. działacze TMZBB wraz z pracownikami UŚ w Katowicach zredagowali monografię „Bielsko-Biała – zarys rozwoju miasta i powiatu”. W 1988 r. z inicjatywy stowarzyszenia odsłonięte zostały tablice pamiątkowe z okazji setnej rocznicy urodzin Emila Zegadłowicza i wymarszu ochotników „Sokoła” do Legionów (26 sierpnia 1914 r.). Od lat 80. towarzystwo organizowało liczne konkursy fotograficzne, historyczne oraz na wiersz o Bielsku-Białej. Pierwszymi laureatami konkursu poetyckiego byli Mirosław Bochenek i Juliusz Wątroba. Konkurs historyczny dla młodzieży szkolnej trwa do dziś. Od kilku lat uroczyste wręczanie nagród laureatom odbywa się w Sali Sesyjnej Urzędu Miasta. Jak zauważył mówca, w jego rozwoju zasłużył się Antoni Kościelny, który zabiegał u dyrektorów szkół, aby konkurs ten objął jak największą grupę uczennic i uczniów. Obecnie zespołem edukacji młodzieżowej kieruje w TMZBB dr Rafał Butor. Duże zasługi w działalności towarzystwa posiada jego wieloletni prezes 102-letni obecnie Erwin Brożek, który m.in. przyczynił się do zmian nazewnictwa ulic i placów Bielska-Białej. W czasach PRL-u było ono bowiem najbardziej zrusyfikowanym pod względem nazewnictwa ulic miastem w Polsce.

Stanisław Biłka stwierdził, że rok 2016 jest dla towarzystwa szczególny nie tylko z racji jubileuszu 60-lecia działalności, ale także 110 rocznicy śmierci jednego z najbardziej zasłużonych architektów i budowniczych Bielska – Karola Korna. Dlatego Zarząd TMZBB postanowił obchody jubileuszu podzielić na dwie części. Pierwsza była związana właśnie z postacią Karola Korna. Zorganizowano m.in. sesję popularnonaukową poświęconą dokonaniom Karola Korna oraz ufundowano i odsłonięto tablicę upamiętniającą 110 rocznicę jego śmierci. Symbolicznego aktu dokonali prawnuczka znakomitego architekta, budowniczego i filantropa Stefania Filek, prezydent miasta Jacek Krywult i prezes Stanisław Biłka. Towarzystwo działa w dalszym ciągu ku pożytkowi mieszkańców beskidzkiej stolicy i okolic.

Jan Picheta

 

 

Komentarze